Grenzen stellen bij jonge kinderen: duidelijk zijn zonder strijd.

Maar ik wil nog niet naar huis!”

“NEE! Ik wil zelf!”

“Waarom moet ik mijn tanden poetsen?”

Als je een peuter of kleuter in huis hebt, komen dit soort momenten je waarschijnlijk bekend voor. Grenzen stellen hoort bij opvoeden, maar het kan soms behoorlijk lastig zijn. Zeker wanneer je kind boos wordt, gaat huilen, op de grond gaat liggen of eindeloos blijft onderhandelen.

Je wilt duidelijk zijn, maar niet de hele dag politieagent spelen. Je wilt je kind ruimte geven, maar sommige dingen zijn gewoon niet onderhandelbaar.

Grenzen geven kinderen houvast.

Kinderen hebben grenzen nodig. Niet omdat ze altijd moeten gehoorzamen, maar omdat ze de wereld nog aan het ontdekken zijn.

Een jong kind kan nog niet altijd zelf overzien wat verstandig, veilig of passend is. Jij als ouder helpt daarbij door duidelijkheid te geven.

“Je mag niet op de straat fietsen.”

“We gaan nu naar huis.”

“De tablet gaat uit.”

“Je mag boos zijn, maar je mag niet slaan.”

Een grens geeft je kind houvast. Het maakt duidelijk waar de ruimte ligt.

Dat betekent overigens niet dat je kind de grens ook leuk moet vinden.

Een grens stellen betekent niet dat je kind niet boos mag worden.

Dit is misschien wel één van de lastigste dingen voor ouders.

Je stelt een grens en vervolgens barst je kind in tranen uit.

Of je kind begint te schreeuwen.

Of er volgt een driftbui waarvan je denkt: had ik dan toch maar gewoon ja gezegd?

Maar een boze reactie betekent niet automatisch dat je de verkeerde grens hebt gesteld.

Je kind mag teleurgesteld zijn.

Je kind mag boos zijn.

Je kind mag balen dat het spelen stopt.

De emotie van je kind hoeft niet opgelost te worden om de grens te kunnen blijven staan.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen:

“Ik zie dat je nog wilt spelen. Je vindt het niet leuk dat we naar huis gaan. Toch gaan we nu.”

Je erkent daarmee de emotie en je blijft duidelijk.

Duidelijk zijn is iets anders dan streng zijn

Grenzen stellen wordt soms geassocieerd met streng zijn. Maar duidelijk zijn hoeft helemaal niet hard of streng te zijn.

Een rustige ouder kan een heel duidelijke grens stellen.

Je hoeft niet harder te praten omdat je kind niet luistert. Sterker nog: hoe meer je in een discussie terechtkomt, hoe groter de kans dat je uiteindelijk zelf steeds bozer wordt.

Probeer daarom kort en duidelijk te zijn.

In plaats van:

“Hoe vaak moet ik het nu nog zeggen? Ik heb al drie keer gevraagd of je je schoenen aan wilt doen en we moeten echt weg!” kun je ook zeggen:

“Je wilt niet weg. Dat snap ik. We gaan nu wel. Je schoenen gaan aan.”

Dat betekent niet dat je kind ineens enthousiast zijn schoenen aantrekt. 😉

Maar jij maakt wel duidelijk wat er gaat gebeuren.

Niet alles hoeft een grens te zijn.

Als ouder kun je de hele dag bezig zijn met corrigeren:

“Niet aankomen.”

“Niet rennen.”

“Niet zo hard.”

“Niet doen.”

“Stop daarmee.”

Maar niet iedere situatie hoeft een strijd of grens te worden.

Het helpt om jezelf af te vragen:

Is dit echt belangrijk?

Soms is het antwoord ja.

Bij veiligheid bijvoorbeeld.

Soms is het antwoord nee.

Dan kan het ook prima zijn om iets los te laten.

Je kind wil bijvoorbeeld een blauwe broek aan met een rood shirt en groene sokken.

Misschien niet jouw favoriete combinatie.

Maar is het echt nodig om daar een grens van te maken?

Waarschijnlijk niet.

Door bewust te kiezen welke grenzen voor jou belangrijk zijn, houd je meer energie over voor de grenzen die er wel toe doen.

Jonge kinderen kunnen nog niet alles zelf.

Van een kind van twee mag je iets anders verwachten dan van een kind van zes.

Een peuter die midden in een driftbui zit, kan niet op dezelfde manier nadenken en redeneren als een volwassene. Ook een kleuter heeft nog veel hulp nodig bij het omgaan met emoties, wachten, stoppen en omgaan met teleurstelling.

Dat betekent niet dat je geen grenzen mag stellen.

Het betekent vooral dat je je verwachtingen moet aanpassen aan de leeftijd en ontwikkeling van je kind.

Een kind hoeft niet eerst volledig rustig te zijn voordat jij een grens stelt.

En je hoeft ook niet eindeloos uit te leggen waarom iets moet.

Soms is: “Ik weet dat je dit niet leuk vindt. Ik help je.” voldoende.

Geef ruimte waar dat kan.

Grenzen stellen betekent niet dat je alles bepaalt.

Juist binnen duidelijke grenzen kun je een kind veel ruimte geven.

Bijvoorbeeld:

“Het is tijd om je aan te kleden. Wil je je blauwe of je groene shirt aan?”

Of:

“We gaan over vijf minuten naar huis. Wil je nog één keer van de glijbaan of wil je nog even schommelen?”

De grens staat vast:

We gaan ons aankleden. We gaan naar huis.

Maar binnen die grens krijgt je kind keuzevrijheid.

Dat kan helpen om kinderen meer gevoel van autonomie te geven, zonder dat jij de regie helemaal loslaat.

En wat als je zelf je geduld verliest?

Ook dat hoort bij opvoeden.

Je bent niet iedere dag uitgerust en geduldig. Soms heb je haast. Soms heeft je kind al twintig keer “nee” gezegd. Soms ben je gewoon op.

Je mag achteraf ook zeggen:

“Ik werd net heel boos. Dat had ik anders willen doen.”

Daarmee laat je je kind zien dat ook volwassenen fouten maken en dat je daarna weer kunt herstellen.

Perfect opvoeden bestaat niet.

Verbinden, begrenzen en steeds opnieuw proberen wel.

Grenzen stellen is zoeken naar balans

Misschien is dat uiteindelijk wel de kern.

Grenzen stellen gaat niet over ervoor zorgen dat je kind altijd doet wat jij zegt.

Het gaat over:

• duidelijkheid geven;

• veiligheid bieden;

• rekening houden met de leeftijd van je kind;

• ruimte geven waar dat kan;

• grenzen bewaken waar dat nodig is;

• emoties mogen laten bestaan;

• en ondertussen de verbinding met je kind behouden.

En ja, daar mag je als ouder ook regelmatig in zoeken.

Want wat bij het ene kind werkt, werkt niet automatisch bij het andere kind.

En wat gisteren goed werkte, kan vandaag ineens helemaal niet werken.